Yaşarken Melek Olmak Mümkün Mü?

Eski Yeşilçam filmi repliği gibi başlık yazmamın sebebi bu durumun vergisel bir sonucunun da olması kuşkusuz. Yani, yaşarken melek olabilirseniz bunun vergisel avantajından da yararlanabilirsiniz. Nasıl mı? Buyurun, anlatmaya çalışayım.

Herkes Yaşarken Melek Olabilir Mi?

Keşke… Ama maalesef yaşarken melek olmak herkesin harcı değil. Sadece iyi olmak, iyilik yapmak, herkesin yardımına koşmak yetmiyor “melek” olarak nitelenmek için! Yasal olarak belli kıstasları var bu çok değerli unvanın. Belli kriterlerin sağlanması gerekiyor. Sanırım anladınız neden bahsettiğimi. Bireysel Katılım Yatırımcılığı'ndan bahsediyorum tabii ki.  

Bireysel Katırım Yatırımcıları (BKY'ler) bizde de, tüm dünyada da “melek yatırımcılar” olarak biliniyor. Mevzuatımızda BKY, kişisel varlık ve/veya tecrübesini başlangıç ve büyüme aşamasındaki şirkete aktaran gerçek kişiler olarak tanımlanmış. Bu tanıma göre melek yatırımcı olabilmeniz için ya yüksek gelir veya servet sahibi kişi olarak görülmeli ya da tecrübeli yatırımcı statüsüne sahip olmalısınız. 

Mevzuatta “yüksek gelir veya servet sahibi kişi” aşağıdaki iki koşuldan birini sağlayan kişi olarak tanımlanmış:

Yukarıda yer alan iki maddi koşuldan en az birini sağlayan gerçek kişiler Bireysel Katılım Yatırımcısı olabilirler. 

Melek Yatırımcı olabilmek için bir başka yol da yukarıda belirttiğim gibi “tecrübeli yatırımcı statüsü”ne sahip olabilmek. Mevzuat bu durum için de üç alternatif getiriyor:

Yukarıdaki üç tecrübe koşulundan en az birini sağlayan gerçek kişiler de aynen maddi koşulu sağlayanlar gibi melek yatırımcı olabiliyorlar. 

Nasıl?

Bireysel Katılım Sermayesi sisteminin işleyişine ilişkin olarak yayınlanan mevzuat gereğince  yukarıdaki şartları taşıdığını düşünen gerçek kişiler BKY lisansı almak üzere Bireysel Katılım Yatırımcısı Ağlarına (BKY Ağları) başvurmak zorundalar. BKY Ağları mevzuat gereği Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından akredite edilmiş ağlar olmak zorunda. Söz konusu ağlar üzerinden yapılan başvurular Bakanlıkça değerlendirilip 5 yıl geçerli olmak üzere BKY lisansı, başka bir deyişle “melek statüsü” veriliyor kişilere. Yine ağ üzerinden yapılan başvuru ve Bakanlık onayı ile bu süre 5'er yıllık sürelerle yenilenebiliyor. Güncel, akredite BKY Ağları listesine yazımın sonunda yer verdiğim bağlantılardan ulaşabilirsiniz. 

Lisanslı Meleklerin Vergi Avantajı

Finansmana erişimde sıkıntı yaşayan özellikle erken aşama küçük ölçekli girişimlerin desteklenmesini teşvik etmek amacıyla 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 253'üncü maddesi ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 82'nci maddesi ile çizilen Bireysel Yatırım Sistemi çerçevesi içinde söz konusu işletmelere sermaye aktarmak suretiyle yatırım yapan lisanslı bireysel katılım yatırımcılarına vergi desteğinden yararlanma imkanı getirilmiştir. 

Kişisel varlık ve/veya tecrübesini başlangıç aşamasındaki şirkete aktaran lisanslı BKY'nın Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 82. Maddesinde tanımlanan vergi avantajı BKS Hakkında Yönetmeliğin 21. Maddesinde yer alan nitelikteki “girişim şirketi”ne, en az iki yıl süreyle elde tutulmak kaydıyla nakit olarak yapılacak sermaye yatırımının Gelir Vergisi beyannamesinde indirim olarak dikkate alınmasıdır. Beyannamede indirilebilecek toplam azami yatırım tutarı 2025 yılı için 2.500.000 TL'dir. İlgili yıl kazancından indirilemeyen kısım, izleyen yıllarda 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.

BKS Hakkında Yönetmeliğin 21. Maddesinde yatırım yapılabilecek şirketler aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

Yatırım yapılacak şirketin niteliği 
MADDE 21- (1) BKY'lerin vergi desteğinden yararlanabilmesi için iktisap ettikleri hisselere ait şirketin aşağıdaki şartları haiz olması gerekir: 
a) Türk Ticaret Kanununa tabi tam mükellef bir anonim şirket olması. 
b) BKY'nin iştirakinden önceki son iki mali yıldaki yılık net satışlarının Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen küçük işletme tanımındaki tutardan (şu an 100 Milyon TL) fazla olmaması. 
c) En fazla elli çalışanı bulunması. 
ç) Şirketin idare, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak BKY'nin kendisine, eşine, kendisinin veya eşinin altsoyu ve üstsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımlarına ve kayın hısımlarına bağlı bulunmaması ya da bunların nüfuzu altında olmaması. 
d) Başka bir şirketin kontrolünde olmaması. 
e) Bakanlıkça belirlenen vergi desteği sağlanacak sektör ve faaliyetlerde bulunulması. 
f) Paylarının halka arz edilmemiş olması. 
g) Şirketin kuruluşundan itibaren en fazla on yılık sürenin geçmiş olması.

Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 82. Maddesinde lisanslı BKY'lerce yukarıdaki nitelikteki şirketlere yapılacak yatırımın %75'inin yıllık Gelir Vergisi beyannamesinde indirim olarak dikkate alınabileceği belirtilmektedir. İndirim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında projesi son beş yıl içinde desteklenmiş kurumlara iştirak edilmesi halinde %100 olarak uygulanacaktır. 

O Zaman Haydi Melek Olmaya

Sevdiğim kelimeler var. Yaştan olsa gerek çoğu biraz “eski”, ama eskimeyen… Onlardan biri de “aliyülâlâ”. Lügat365, kelimeyi “İyinin de iyisi. En üstün. Pekiyi” olarak tanımlıyor ve “dilimize Arapçadan geçtiğini, yüce manasındaki âli kelimesiyle, çok iyi manasındaki âlâ kelimesinin birleşiminden oluştuğunu” söylüyor.

Hem yüce hem çok iyi… Tam Melek Yatırımcılık gibi… Bir taraftan ihtiyacı olan, henüz palazlanmamış, ayakları üzerinde durmaya çalışan, yeni yeni istihdam yaratmaya, fikirleri hayata geçirmeye başlayan bir girişime yatırım yapmanın “yüce” hazzı; bir taraftan da yapılan yatırımın geri dönüşü ile elde edilecek olan karın yanında henüz işin başında, yatırdığınız sermayenin önemli bir kısmının (belki de tamamının) doğrudan vergi avantajı olarak geri gelmesi gibi “çok iyi” bir fırsat…

O zaman haydi yaşarken melek olmaya…
 

*Konuyla ilgili tüm mevzuata https://www.hmb.gov.tr/finansal-piyasalar-ve-kambiyo-mevzuatvehttps://www.hmb.gov.tr/finansal-bks-sss bağlantılarından ulaşabilirsiniz.