2025 de Gelecek…

GYO ve GYF'lere kar dağıtımı ve Asgari Kurumlar Vergisi yükümlülüğü getiren 7524 sayılı kanun geçen Temmuz ayında Meclisten geçip Resmi Gazete'de yayınlandı. Yasalaşma sürecinde çokça yazıldı, çizildi, tartışıldı ama belki de söz konusu yasanın GYO ve GYF'leri ilgilendiren yukarıda sözünü ettiğim hükümlerinin yürürlük tarihinin 1.1.2025 olması, pek çoğumuzun ve genel olarak toplumun “son dakikacı” olmasından olsa gerek sonrasında pek konuşulmaz oldu.

Unutmayalım ki zaman hızlı geçiyor. Bir bakmışız 2025 gelmiş. Enflasyon düzeltmesinde olduğu gibi “geç ve hazırlıksız yakalanmamak, varsa eksiklik ve aksaklıkları zamanında dile getirmemiş olmamak” için 2025 yılı gelmeden konuyu tüm yönleri ile ele almamız gerekir deyip bu yazımda kendimce önemli gördüğüm bir iki hususa değinmek isterim.

Uygulama 2025'te Başlıyor…   

Kurumlar Vergisi İstisnası:

GYO ve GYF'lerin mevcut Kurumlar Vergisi istisnasının devamı için gerekli şart olan “taşınmaz kaynaklı” kazançların %50'sinin dağıtılması şartının yürürlüğe gireceği tarih 1.1.2025. Dolayısıyla GYO ve GYF'lerin kurumlar vergisi istisnasından yararlanabilmek için 2024 yılı kazançlarını dağıtmaları zorunlu değil. Dağıtsalar da dağıtmasalar da 2024 yılı kazançları Kurumlar vergisi'ndan herhangi bir şarta bağlı olmaksızın istisna.

Ancak 2025 ve sonraki dönemlerde söz konusu istisnadan yararlanabilmek için ilgili dönem kazancının “taşınmazdan kaynaklı” kısmınının en az %50'sinin ilgili hesap dönemi Kurumlar Vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar ortaklarına dağıtılması gerekiyor.

Normal hesap döneminin takvim yılı olduğu ve Kurumlar Vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayın da Nisan ayı olduğunu göz önüne aldığımızda, GYO ve GYF'lerin 2025 yılında Kurumlar Vergisi istisnasından yararlanabilmeleri için taşınmaz kaynaklı kazançlarının en az %50'sinin 2026 yılı Haziran ayı sonuna kadar ortaklarına dağıtılması şart.

Bu süre içinde ve belirtilen en az oranda kar dağıtımı yapılmaması durumunda GYO ve GYF'ler “tüm” kazançları üzerinden %30 oranındaki Kurumlar Vergisi'ni cezalı ve gecikme faizli olarak ödemek zorunda kalacaklar.

Asgari Kurumlar Vergisi

Yine aynı yasa ile, 2025 yılı başından geçerli ve  geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere Türkiye'de yerleşik tüm kurumlar vergisi mükellefleri gibi GYO ve GYF'lere de, ödenecek kurumlar vergisinin %10'dan az olmaması anlamına gelen Asgari Kurumlar Vergisi (AKV) yükümlülüğü geldi. 

Bu, pratik olarak GYO ve GYF'lerin kar dağıtım şartını sağlasalar bile %10 oranında Kurumlar Vergisi ödeyecekleri anlamına geliyor. Yani, 2025 yılından itibaren “Türkiye'de kurulu GYO ve GYF'ler Kurumlar vergisi ödemezler” diyemeyeceğiz. “Türkiye'de GYO ve GYF'lerin kurumlar vergisi yükü taşınmaz kaynaklı kazançlarının %10'udur” diyeceğiz önümüzdeki yıldan itibaren! 

GYO ve GYF'ler için AKV, diğer kurumlardan farklı olarak sadece “taşınmaz kaynaklı” kazançları üzerinden hesaplanacak. O zaman nedir bu taşınmaz kaynaklı kazanç, dilerseniz ona da bir bakalım…

Taşınmaz Kaynaklı Kazanç

Yeni düzenleme hem Kurumlar vergisi istisnası için hem de AKV hesaplaması için “taşınmazlardan elde edilen kazançlar” ifadesini kullanıyor. Bilindiği gibi Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine tabi olan GYO ve GYF'lerin faaliyetleri konuyla ilgili SPK düzenlemeleri çerçevesinde son derece sınırlandırılmış durumda. Bu iki sermaye piyasası kurumunun faaliyetlerinin hangi alanlarda olabileceği, nerelere yatırım yapabilecekleri, bu yatırımların oranları, nakitlerini ne şekilde değerlendirebilecekleri gibi pek çok önemli husus GYO ve GYF tebliğlerinde çok detaylı olarak belirlenmiş durumda.

Kurumlar vergisi istisnasının uygulamasında “dağıtılacak karın”, AKV uygulamasında da “matrahın” belirlenmesinde “taşınmazlardan elde edilen kazançlar” ifadesinin neleri kapsadığı, yasanın gerekçesinde ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 28/09/2024 tarihinde yayımlanan 23 seri No'lu “Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No:1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”de aşağıdaki şekilde belirlenmiş:

Yatırım fon ve ortaklıklarının, ticari mal niteliğinde olanlar dahil sahip oldukları “taşınmazlardan elde ettikleri kazançlardan”;

-    Taşınmaz alım-satım kazançları,
-    Kira gelirleri,
-    Taşınmaza dayalı hakların devir ve temlikinden elde edilen kazançlar,
-    Taşınmaz inşaat projelerinden elde edilen gelirler,
-    Taşınmaz işletme gelirleri
gibiDOĞRUDAN TAŞINMAZLARDAN ELDE EDİLEN KAZANÇLARININanlaşılması gerekmektedir.

GYO ve GYF'lerin SADECE yukarıda yer alan çerçeve içinde kalan 2025 ve sonraki yıllara ilişkin kazançlarının en az %50'sinin yasada belirtilen sürede ortaklara dağıtılması ve 2025 yılından başlayarak her geçici vergi döneminde üzerinden %10 oranında AKV hesaplanması gerekecektir.  

GYO ve GYF'lerden Kar Payı Alanların Durumu Ne Olacak?

Bu konuyu 2024 ve sonraki yıllar için ayrı başlıklarda ele almak daha doğru olacaktır.

2024 yılı Karı için:

Bu yazının konusu olan yeni düzenleme 2025 yılından geçerli olacağı için GYO ve GYF'ler içinde bulunduğumuz 2024 yılında mevcut vergi sistemine uygun olarak, tüm kazançlarını Kurumlar vergisi Yasası'nın 5/1-d maddesinde yer alan istisnadan yararlandırarak kurumlar vergisinden istisna tutacaklar ve herhangi bir kurumlar vergisi yükü taşımayacaklardır.

Kar dağıtmaya karar vermeleri durumunda ise GYO'lar açısından gerçek kişi ve kurum ortaklarına dağıtım yaparken herhangi bir stopaj (tevkifat) yapmayacaklardır. 

GYO'dan kar payı alan Türkiye'de yerleşik gerçek kişiler, 

-    Elde ettikleri kar payının, 2024 yılı yıllık kar payı beyan sınırı olan 230.000 TL'yi aşması halinde beyanname vermek mecburiyetindelerdir. Söz konusu kar payının beyanı gerektiğinde elde edilen kar payının yarısı “Menkul Sermaye İradı” olarak beyanname ile beyan edilecek ve üzerinden Gelir Vergisi hesaplanarak vergi dairesine usulünce ödenecektir.

GYO'dan kar payı alan Türkiye'de yerleşik tüzel kişiler ise, 

-    Elde ettikleri kar payının tamamını Kurumlar Vergisi beyanlarına dahil ederek üzerinden Kurumlar vergisi hesaplayacaklardır. 

Konuya GYF'ler açısından baktığımızda ise, kar dağıtan GYF'lerin söz konusu kar payları üzerinden kar payı alana stopaj yapma zorunluluğu olduğunu görüyoruz. Genel stopaj oranı %10 olmakla birlikte katılma belgesinin edinim tarihine ve elde tutma süresine göre %0 ya da %7.5'luk oranlar da söz konusudur. 

GYF katılma belgelerinden kar payı elde eden Türkiye'de yerleşik gerçek kişiler için ödenen söz konusu stopaj nihai vergidir ve ayrıca beyana tabi değildir. 

Türkiye'de yerleşik kurumlar açısından ise kar payının brüt tutarı dönem karına ilave edilerek üzerinden Kurumlar vergisi hesaplanması ve çıkacak vergiden kar payı ödenirken kesilen stopajın mahsubu yapılacaktır.

2025 ve sonraki yıllarda:

2025 yılı başından itibaren GYO ve GYF'ler için kurumlar vergisi istisnasının uygulanabilmesi kar dağıtım şartına bağlı olacağından konuyu belirlenen sürede ve oranda kar dağıtımı yapan ve yapmayanlar olarak incelemek gerekecektir.

Kar Dağıtım Şartını Sağlayan GYO ve GYF'lerden Kar Payı Alanlar:

Yasada belirlenen sürede ve tutarda kar dağıtımını gerçekleştiren GYO ve GYF'lerden kar payıalan Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler için vergileme aynen 2024 yılı için anlattığım şekilde devam edecektir. 2025 ve sonraki yıllarda bu şartları sağlayan GYO ve GYF'ler kurumlar vergisi istisnasından yararlandıkları için yatırımcılar açısından da uygulama yukarıda belirttiğim şekilde gerçekleşecek, aşağıda belirttiğim iki konu dışında bir değişiklik olmayacaktır.

2024 yılı ile ilk ve en önemli fark kar dağıtım şartını sağlayan GYO ve GYF'lerin taşıdıkları kurumlar vergisi yükünde oluşan %10'luk AKV farkı olacaktır.  Bu yazının yukarıdaki bölümlerinde anlatmaya çalıştığım gibi 2025 yılından başlayarak geçici vergi dönemleri dahil, taşınmaz kaynaklı kazançlar üzerinden hesaplanan %10'luk AKV, GYO ve GYF'lerin 2024 yılındaki vergi yüklerine ek %10'luk bir Kurumlar Vergisi yükü taşımalarına ve dağıtılacak kar rakamında buna paralel bir değişiklik yaratacağına dikkat çekmek isterim.

İkinci konu ise 2025 ve sonraki yıllarda kurumlar vergisi istisnasından yararlanan GYO ve GYF'lerden kar payı alan Türkiye'de yerleşik tüzel kişilerin Kurumlar vergilerinden mahsup edebilecekleri ve tekrar vergilendirmeyecekleri GYO/GYF'lerin ödedikleri AKV tutarı ile ilgili husus. Yasada yer almamasına rağmen yukarıda sözünü ettiğim tebliğde, GYO/GYF seviyesinde ödenen AKV'ne isabet eden kar payının, söz konusu kar payını elde eden tüzel kişi nezdinde istisna tutulacağı söyleniyor.  

Kar Dağıtım Şartını Sağlamayan GYO ve GYF'lerden Kar Payı alanlar:

2025 yılı dağıtılabilir dönem kazancı olmasına rağmen, söz konusu karın taşınmaz kaynaklı kısmının en az %50'sini belirlenen sürede dağıtmayan GYO ve GYF'ler Kurumlar Vergisi istisnasından yararlanamayacaklardır. Böyle bir durumda Sermaye Piyasası Kurumu oldukları için %30 oranında Kurumlar Vergisi'ne tabi olan GYO ve GYF'lerin, tüm kazancı, herhangi bir ayrım olmaksızın vergilenecektir. 

Vergilenen söz konusu dönem kazancının daha sonraki zamanlarda ortaklara dağıtılması halinde: 

-    GYO ve GYF'lerden kar payı alan Türkiye'de yerleşikgerçek kişiler için vergilemede – dağıtılan kar payı üzerindeki %30'luk Kurumlar vergisi yükü dışında- bir farklılık olmayacak yukarıda anlattığım şekilde GYO kar payları ilgili yılların beyan sınırının aşılması halinde beyan edilecek, GYF'lerde ise stopaj nihai vergi olacaktır.

-    GYO ve GYF'lerden kar payı alan Türkiye'de yerleşik tüzel kişiler için hikaye biraz değişecektir. GYO/GYF kar dağıtım şartını sağlamayıp, Kurumlar Vergisi ödedikleri için söz konusu döneme ilişkin kar payı elde eden Türkiye'de yerleşik kurumlar vergisi mükellefleri elde ettikleri bu kar payını “iştirak kazançları istisnasından” yararlandırarak tekrar vergi ödemeyeceklerdir. 

Görüldüğü gibi sadece kar dağıtım şartı ve AKV'nin olması GYO/GYF vergileme rejiminde ve yatırımcılar seviyesinde önemli farklılıklara yol açmaktadır. Bir de bunlara, bu yazıda değinmediğim bazı detayları (mesela dağıtılacak karın tanımı, hesaplanması, taşınmaz kaynaklı kazancın tespit edilmesindeki usul… vb) ekleyecek olursak konunun 2025 yılı başına kadar tüm yönleri ile düşünülmesinin, ciddi ve detaylı projeksiyonlar yapılmasının çok önemli ve gerekli olduğu görülecektir.